مجموعه وسایل حفاظت فردی کاشیکار
کاشیکاری فقط با کاشی و ابزار نصب سروکار ندارد. برش و سابزدن کاشی، تخریب پوشش قدیمی، حمل قطعات سنگین، کار با ابزار برقی و تماس با سیمان، تینست، مواد آببندی و شویندههای شیمیایی میتواند کاشیکار را در معرض گردوغبار، بریدگی، آسیب چشم و گوش، مشکلات تنفسی و صدمات زانو و کمر قرار دهد.
وسایل حفاظت فردی یا PPE آخرین لایه دفاعی در برابر این خطرها هستند. انتخاب این وسایل باید براساس نوع فعالیت، شرایط کارگاه و ارزیابی خطر انجام شود.
۱. عینک ایمنی
هنگام برش، سوراخکاری، سابزدن، تخریب یا مخلوطکردن مواد پودری، ذرات ریز میتوانند با سرعت وارد چشم شوند.
عینک مناسب باید:
دارای محافظ جانبی باشد؛
اندازه مناسبی داشته باشد و از روی صورت جابهجا نشود؛
دید کاشیکار را محدود نکند؛
در برابر ضربه و ذرات پرتابشونده مناسب باشد.
عینک طبی معمولی جای عینک ایمنی را نمیگیرد، مگر اینکه برای حفاظت صنعتی طراحی و تأیید شده باشد.
۲. شیلد محافظ صورت
در فعالیتهایی مانند برش با فرز، سابزدن و تخریب، استفاده از شیلد میتواند صورت را در برابر ذرات پرتابشونده محافظت کند.
شیلد معمولاً باید همراه با عینک ایمنی استفاده شود؛ زیرا بهتنهایی حفاظت کامل چشم را تأمین نمیکند.
۳. حفاظت تنفسی
برش خشک کاشی، سنگ، بتن و مصالح سیمانی میتواند گردوغبار بسیار ریزی تولید کند. برخی از این مصالح حاوی سیلیس بلوری هستند و تنفس ذرات قابلاستنشاق آنها میتواند خطرهای جدی و بلندمدتی برای دستگاه تنفسی ایجاد کند.
عبارت کلی «ماسک ضدگردوغبار» برای انتخاب وسیله مناسب کافی نیست. نوع رسپیراتور و فیلتر باید براساس موارد زیر مشخص شود:
جنس ماده؛
نوع فعالیت؛
میزان و مدت مواجهه؛
فضای باز یا بسته بودن محیط؛
روش کنترل گردوغبار؛
الزامات ایمنی محل پروژه.
رسپیراتور باید اندازه صورت باشد و آببندی مناسبی ایجاد کند. وجود ریش، سبیل یا هر مانعی در محل تماس ماسک با پوست میتواند آببندی آن را مختل کند. فیلتر و ماسک نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده تعویض، نگهداری و تمیز شوند.
نکته مهم این است که رسپیراتور نباید جایگزین کنترل گردوغبار شود. استفاده از برش تر، ابزار دارای سیستم جمعآوری گردوغبار و جاروبرقی مجهز به فیلتر HEPA باید در اولویت قرار گیرد. جاروکردن خشک یا تمیزکردن گردوغبار با هوای فشرده میتواند ذرات را دوباره در هوا پخش کند. مقررات OSHA نیز برای فعالیتهای ساختمانیِ مولد گردوغبار سیلیس بر استفاده از روشهای کنترل مهندسی، ابزارهای آبدار و سیستمهای جمعآوری مناسب تأکید میکند. منبع: OSHA – Respirable Crystalline Silica
۴. محافظ گوش
دستگاه برش، فرز، چکش تخریب، دریل و بعضی جاروبرقیهای صنعتی میتوانند صدای زیانآور تولید کنند. مدت مواجهه نیز بهاندازه شدت صدا اهمیت دارد.
وسایل حفاظت شنوایی شامل موارد زیر هستند:
گوشی داخل گوش؛
گوشی روگوشی؛
استفاده همزمان از هر دو، در شرایطی که ارزیابی صدا آن را ضروری بداند.
نوع محافظ گوش باید براساس میزان صدای محیط و مدت کار انتخاب شود. محافظی که درست در گوش قرار نگیرد یا مرتب برداشته شود، حفاظت مورد انتظار را ایجاد نمیکند.
۵. دستکش کار
یک نوع دستکش برای همه مراحل کاشیکاری مناسب نیست. دستکش باید متناسب با خطر انتخاب شود.
برای حمل و برش کاشی
دستکش مقاوم در برابر بریدگی و سایش مناسبتر است. لبه کاشیهای شکسته یا رکتیفایشده میتواند بسیار تیز باشد.
برای کار با تینست و مصالح سیمانی
تماس طولانی پوست با سیمان خیس و مواد قلیایی میتواند باعث تحریک، سوختگی شیمیایی یا حساسیت پوستی شود. دستکش باید سالم، مقاوم و مناسب تماس با ماده مورد استفاده باشد.
برای مواد آببندی، شویندهها و مواد شیمیایی
نوع دستکش باید براساس برچسب محصول و برگه اطلاعات ایمنی یا SDS انتخاب شود. هیچ جنس دستکشی در برابر همه مواد شیمیایی مقاوم نیست.
دستکش گشاد نیز ممکن است به قسمتهای متحرک ابزار گیر کند؛ بنابراین هنگام کار با تجهیزات دوار باید دستورالعمل سازنده ابزار رعایت شود.
۶. زانوبند
بخش زیادی از کاشیکاری کف در حالت زانوزده انجام میشود. فشار مداوم روی زانو میتواند باعث درد، التهاب و آسیبهای تدریجی شود.
زانوبند مناسب باید:
فشار را روی سطح بزرگتری پخش کند؛
روی زانو ثابت بماند؛
بیشازحد سفت نباشد؛
مانع گردش خون و حرکت طبیعی پا نشود؛
متناسب با مدت و نوع کار انتخاب شود.
زانوبند جایگزین استراحت، تغییر وضعیت و روش صحیح کار نیست. استفاده از تشک یا پد کار در کنار زانوبند نیز میتواند فشار واردشده را کاهش دهد.
۷. کفش ایمنی
کاشی، اسلب، ابزار و سطلهای مواد میتوانند روی پا سقوط کنند. سطح خیس، گردوغبار و تکههای شکسته نیز احتمال لغزش یا سوراخشدن کف کفش را افزایش میدهند.
کفش مناسب کاشیکاری باید با خطرهای پروژه هماهنگ باشد و در صورت نیاز ویژگیهای زیر را داشته باشد:
پنجه محافظ؛
زیره مقاوم در برابر لغزش؛
زیره مقاوم در برابر سوراخشدن؛
پشتیبانی مناسب از مچ پا؛
مقاومت مناسب در محیط مرطوب.
انتخاب کفش باید با توجه به مقررات کارگاه و نوع فعالیت انجام شود.
۸. کلاه ایمنی
در پروژههایی که احتمال سقوط ابزار و مصالح، برخورد سر با اجزای ساختمان یا وجود خطرهای بالای سر وجود دارد، استفاده از کلاه ایمنی ضروری است.
کلاه ترکخورده، ضربهدیده یا دارای بند و یراق معیوب نباید استفاده شود. کلاه ایمنی نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده نگهداری و در زمان لازم تعویض شود.
۹. لباس کار
لباس کار باید متناسب با فصل، محیط و نوع فعالیت باشد. لباس بسیار گشاد، بندهای آزاد و آستینهای رها میتوانند به ابزارهای برقی گیر کنند.
برای کار با مواد پودری، تینست، مواد آببندی یا مواد شیمیایی، لباس باید از تماس غیرضروری ماده با پوست جلوگیری کند. لباس آلوده به گردوغبار سیلیس نباید با هوای فشرده تمیز شود؛ زیرا این کار ذرات را دوباره در هوا پخش میکند.
در کارگاههای فعال و محل تردد ماشینآلات، جلیقه یا لباس با دید بالا نیز ممکن است لازم باشد.
۱۰. تجهیزات حفاظت در ارتفاع
اگر کاشیکاری روی داربست، بالابر، سکوی کار یا در مجاورت لبه باز انجام شود، وسایل حفاظت در برابر سقوط باید براساس شرایط پروژه انتخاب شوند.
هارنس و تجهیزات اتصال تنها زمانی مؤثر هستند که:
برای سیستم موردنظر مناسب باشند؛
به نقطه مهار تأییدشده متصل شوند؛
پیش از استفاده بازرسی شوند؛
کاربر برای استفاده صحیح از آنها آموزش دیده باشد.
نردبان بهتنهایی سکوی کار محسوب نمیشود و برای هر فعالیت یا هر مدت کاری مناسب نیست.
وسایل حفاظت فردی جایگزین ایمنسازی کارگاه نیستند
اصل مهم این است که ابتدا خطر حذف یا کنترل شود. برای مثال:
برش تر بهجای برش خشک؛
استفاده از ابزار مجهز به جمعآوری گردوغبار؛
تهویه مناسب؛
استفاده از جاروبرقی دارای فیلتر HEPA؛
محدودکردن حضور افراد غیرضروری؛
استفاده از تجهیزات حمل اسلب و قاپک مناسب؛
نگهداری صحیح ابزارها؛
آموزش روش صحیح بلندکردن و جابهجایی بار.
پس از اجرای این کنترلها، وسایل حفاظت فردی برای کاهش خطر باقیمانده استفاده میشوند.
مرکز کانادایی بهداشت و ایمنی شغلی نیز PPE را یکی از لایههای کنترل خطر میداند که زمانی مؤثر است که درست انتخاب و استفاده شود. منبع: CCOHS – Hierarchy of Controls
بازرسی روزانه تجهیزات
کاشیکار باید پیش از شروع کار، وسایل حفاظت فردی خود را بررسی کند:
شیشه عینک ترک یا خراش شدید نداشته باشد؛
بند رسپیراتور سالم باشد؛
فیلتر در زمان مناسب تعویض شده باشد؛
دستکش پارگی یا سوراخ نداشته باشد؛
زانوبند فرسوده یا جابهجا نشده باشد؛
زیره کفش سالم و تمیز باشد؛
کلاه ایمنی ضربهخورده یا ترکدار نباشد؛
گوشی محافظ گوش تمیز و سالم باشد.
وسایل معیوب باید تعمیر یا تعویض شوند. نگهداری تجهیزات آلوده در کنار لباس شخصی، مواد غذایی یا داخل فضای زندگی نیز صحیح نیست.
مجموعه پایه وسایل حفاظت فردی کاشیکار میتواند شامل عینک ایمنی، شیلد صورت، حفاظت تنفسی، محافظ گوش، دستکش مناسب، زانوبند، کفش ایمنی، لباس کار و در صورت وجود خطر، کلاه ایمنی و تجهیزات حفاظت در ارتفاع باشد.
بااینحال، یک مجموعه ثابت برای تمام پروژهها وجود ندارد. وسایل موردنیاز باید براساس نوع عملیات، ماده مصرفی، ابزار، محیط کار و ارزیابی خطر انتخاب شوند. همچنین باید به برچسب محصول، برگه اطلاعات ایمنی، دستورالعمل سازنده تجهیزات و مقررات ایمنی محل اجرای پروژه توجه شود.
